Category Archives: Sailkatugabeak

Amets Arzallus, Euskal Herriko Bertsolari Txapelketaren irabazlea

Amets Arzallusek irabazi du 2013ko Bertsolari Txapelketa Nagusia, eta duela lau urte txapeldunorde izanaren arantza kendu du. Hain justu, buruz buruko berdina izan da, Maialen Lujanbioren eta Arzallusen beraren artekoa; gaurkoan, ordea, Hendaiakoak eskuratu du txapela.

1737,5  puntu eskuratu ditu Arzallusek; 1.686,5 Lujanbiok; 1.164 Elortzak; 1.155 Mendiluzek; 1.106 Sarriegik; 1.099 Iturriagak; 1.099 Gaztelumendik; eta 1.082,5 Colinak.

Hemen duzue bideoa: http://www.eitb.com/eu/bideoak/osoa/1837348/amets-arzallus-euskal-herriko-bertsolari-txapelketaren-irabazlea/

 

Enpatia bila, geure buruaren alde

Aurrerantzean, euskaraz eginen duten euskaldunok bi –edo hiru– hizkuntzatan ongi moldatzen diren hiztunak izanen dira. Sarritan, erdaraz euskaraz baino hobeki moldatzen direnak gainera. Euskaraz eginen dute, baina ez ezinbestean euskaldun elebakarren garaian bezala, hala nahiko dutelako baizik. Gauzak ikaragarri aldatzen ez badira behintzat.

Gutako askok, ez denek jakina, bi aukera izanda euskaraz egitea hobetsiko dugu, halaxe nahi dugulako. Nahi edo sentimendu hori ez genuke akaso denek berdin azalduko, askotariko bulkadak egon bailitezke horren atzean: ideologikoak, kulturalak, erosotasunari lotutakoak…

Ez naiz deus deskubritzen ari eta irakurle horrek hainbeste badakizu. Susmoa dut, ordea, askok ez duela guretzat bistakoa den kontu hau usaintzen. Alegia, euskaraz egin nahi dugula hobeki sentitzen garelako, ez dela apeta hutsa. Euskarari eusteak hainbatetan sortzen dizkigun gatazkatxo eta deserosotasun handien eta txikien gainetik euskaraz egin nahi izaten dugu, hain zuzen ere, batean edo bestean ez garelako berdin sentitzen.

Saiatzen ote gara, ordea, gure barruko sentimendu hori azaltzen erdaldunei, esate baterako? Egoera jakin eta ohiko bat daukat gogoan eta horretaz ariko naiz: zazpi euskaldun + erdaldun bat = zortzi erdaldun. Erdaldun bakar hura gaizki edo deseroso senti ez dadin, gu sentitzen gara gaizki, etsiak hartuta, gurekin beti euskaraz ari direnekin erdaraz arituta, erridikuluaren eta egonezinaren arteko sentsazio arraro batean.

Ez baikaude ohituta hizkuntza erabilera emozioekin eta sentimenduekin lotzen, eduki formal eta ideologikoekin osatzen baitugu euskararen inguruko diskurtsoa, batzuetan erdaldunen enpatia aktibatzeko aukera bat galtzen ari garela iruditzen zait. Egin dezakegu euskaraz, noski, eta zortzikotearen egoera horretan hala egin behar dugula iruditzen zait niri behintzat. Eta egin dezakegu inori argibiderik eman gabe, guk ere badugu normal aritzeko eskubidea.

Baina agian aiseago gaindituko genituzke egoera jakin horietan euskaraz aritzeko konplexuak eta ezintasunak gure ondokoen –gure inguruko erdaldunez ari naiz– erresistentziak erortzen ikusiko bagenitu, eta uste dut gure sentimendu horiek noizean behin behintzat adieraztea behar beste erabiltzen ez dugun arma bat dela horretarako. Adierazteak merezi duenean, jakina, ez baita beti horrela izaten! Merezi duenean, horrenbestez, azaldu, hitz egin, eta hortik aurrera eutsi lasai geureari.

Artikuluaren idazlea: Dabid Anaut

 

Hizkuntza bat opari

Web-orri honetan jartzeko albiste baten bila nengoela aurkitu dut, Argia aldizkariko blogetan, Malen Aldalurrek idatzitakoa. Aurten Olentzerori opari berezi bat eskatzen dio, Euskara ez dakitenen izenean  txokoz txoko euskara banatzen joatea hain zuzen ere. Malenek dioen bezala Beraiek ere merezi dutelako munduarekiko desberdin sentitzea, ulertua ez izatearen abantailez disfrutatzea, komunitate baten zati garrantzitsu izatea edo euskal kulturaz disfrutatzea. 

http://www.argia.com/blogak/malen-aldalur/2013/12/03/hizkuntza-bat-opari/

Bihar euskaraz bizitzearen aldeko banderak zintzilikatzera deitu du Kontseiluak

Euskararen Nazioarteko Eguna da abenduaren 3a, eta ekimen ugari prestatu dituzte biharko eguna ospatzeko.

Euskararen Nazioarteko Eguna Eusko Ikaskuntzak sortu zuen 1949an.Eta aurten, eguna ospatzeko, Eusko Ikaskuntzak eta Mintzanet-ek euskarazko solasaldiak antolatu dituzte zenbait tokitan.

Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak kanpaina bat abiatu du biharko egunari begira. Euskaraz bizi nahi dut leloa duten banderak leihoetan zintzilikatzeko gonbita eginez, bideo bat sareratu dute.

Jaurlaritzak, berriz, #mundiala kanpaina jarriko du martxan. Euskara twitterren dauden 35 hizkuntzetako bat da, eta, kanpaina horrekin, euskararen erabilpena sarean bultzatu nahi du Eusko Jaurlaritzak. Horrez gain, munduko euskaldunak identifikatu nahi ditu.

Euskarak 365 Egun leloarekin, berriz, ekimen ugari bilduko dituen kanpaina abiatu dute Topagunea osatzen duten euskaltzaleen elkarteek.

http://vimeo.com/79771013

 

Euskarazko lehen filmaren kopia bat aurkitu dute, 1956an zazpi lurraldeetan Andre Madre jeneralak filmatutakoa

Gure Sor Lekua du izena, eta Parisen aurkitu dute. Audiorik ez du kopiak, baina lekukoekin eta garaiko prentsarekin egiaztatu dute euskaraz filmatu zela. Audioa aurkitzeko laguntza eskatu dute.

Gure Sor Lekua filmaren kopia EHUko ikerlari den Josu Martinezek aurkitu du, bere doktorego tesia egiteko ikertzen ari zela. Urtetan galdutzat eman zen, baina orain kopia bat Parisko etxe partikular batean agertu da. “Orain arte oso gutxi aipatua izan da filmografian”, esan du Martinezek. Azaldu dute ezezaguna zela, eta egindako aipamen urrietan ez zela esaten euskarazkoa zenik. Orain, ordea, aurkitutako kopian audiorik ez dagoen arren, filma estrenatu zenean ikusi zutenek egiaztatu ahal izan dute euskarazkoa zela. Garaiko prentsaren bitartez ere egiaztatu dute.

Gotzon Elortzak 1959tik 1962ra bitartean filmatu zituen lau dokumentalak izan ziren orain arteko film zaharrenak. Gure Sor Lekua, ordea, 1956koa da. Urte horretan estreinatu zuten Hazparnen (Lapurdi), hangoa baitzen zuzendaria: Andre Madre jenerala. Jean Elizalde Zerbitzari apaiz eta euskaltzalearenak dira filmeko hitzak.

Ordu eta erdiko filma da, eta honen helburua diasporan zabaltzea zen, gaurko agerraldian azaldu dutenez, diasporako euskaldunen herrimina arintzeko asmoz. Film honek sorlekua erakustea zuen helburu, eta koloreduna da. Madreren film bakarra izan zen. Ikerketa daraman EHUko Ikus-entzunezko Komunikazio eta Publizitate Saileko NOR taldean jakin badakite heldu zela diasporara, baina nola eta nora heldu zen aurrerago jakinaraziko dute. Kopiaren berri eman nahi izan dute norbaitek filma ikusi eta audioa aurkitzen lagunduko dielakoan-

Filmaren bertsio labur bat Hazparnen emango dute berriro abenduaren 20an, Zinegim euskarazko zinemaren jaialdian eta audiorik ez duenez, Joserra Senperenak espreski sortutako musika izango du lagungarri.

Hemen ikusi dezakezue Hamaika telebistak eman duen notizia: http://www.youtube.com/watch?v=hIzBWm0I41Y

Bizkaiko Foru Aldundiak 6,2 milioi euro zuzenduko ditu 2014an euskararen erabilera sustatzera.

Bizkaiko Foru Aldundiaren Euskara Zuzendaritza Nagusiak, 6.255.002 euro bideratuko dizkio euskararen erabilera sustatezari 2014an. Aurreko urtean baino %2,74 gehiago. Aurrekontu honekin batera, Josune Ariztondok, kulturako foru diputatuak, euskeraren normalizaziorako proiektu bat aurkeztu du, bai udalerrietan, bai udalez gaindiko eremuetan hizkuntzari bultzada bat emateko.

Proiektu honetan ezarri diren helburuen artean, abian jarriko da Administrazio eta Erakunde Publikoetan Euskararen Erabilera Normalizatzeko V. Plana (2013-2017), “herritarren eskubideen funtsezko bermea hizkuntza normalizazioaren arloan”. Gainera, “apustu estrategiko eta aitzindaria” egingo da, euskara planak ezarriz 17 foru entitate eta enpresetan, eta aurrera egingo da euskararen presentzia eta erabilera sendotzen IKTetan, “hori ezinbestekoa baita apurka-apurka benetako elebitasuna bermatu ahal izateko”.

Gainera, administrazioaren dokumentuak itzultzeko eta estandarizatzeko aurrekontu saila ere handitu egin da, % 1,54, zehazki, eta guztira 254.622 euro izango dira.

Bestalde, Azkue Fundazioari, Alkarbideri eta euskararen sustapenean Bizkaiko Foru Aldundiaren lankide diren toki erakundeei bideratutako aurrekontua (1.115.000 euro) mantendu egingo da, bai eta Euskaltzaindia, Labayru eta bestelako erakunde eta elkarteei, eta euskarazko argitalpenak ateratzen dituzten erakundeei eta abarrekoei zuzendutakoa ere. Honekin batera, esan beharra dago, 2013ko ekarpen berdina egingo da enpresaren eremuan euskara sustatzeko: 837.000 euro.

 

 

EUSKARAZ IRAKURTZEAK SARIA DU ETXARRI ARANATZEN

IGOPasa den ostiralaz geroztik martxan da Irakurri, Gozatu eta Oparitu( IGO) kanpaina, urtarrilaren 15era arte. Euskarazko liburuen irakurketa sustatzeko kanpaina burutuko da Etxarri Aranatzeko Victoriano Huizi liburutegian.

Ez da ekimen hau martxan jartzen den aurreneko aldia. Izan ere, Deban, Lizarran, Bilbon, Irurtzunen eta beste hainbat lekutan garatu egin da azken urteetan. Liburuaren Nazioarteko Egunean hasita, apiriletik ekainera burutu zen kanpainia aurten, baina Etxarriko udalak eta liburutegiak urte berean bigarren aldiz martxan jartzea erabaki dute.

Bi helburu nagusi ditu ekimen honek:

– Gazte eta helduak euskarazko liburuen irakurketara erakartzea.

– Ohiko irakurle euskalduna saritu nahi da.

Aukeratutako liburua irakurri ondoren fitxa bat bete beharko dute irakurleek. Liburuzainak trukean deskontu txartel bat emango die herriko liburu dendetan eros dezaten.

12 eta 16 urte bitartekoek liburuak edo eskola materialak erosteko aukera izango dute. Helduek, berriz, %25eko deskontua izango dute liburu baten erosketan. Mintzakide programan parte hartzen edo euskara ikasten ari direnak, ordea, liburuak prezio erdian eskuratzeko aukera izango dute.

Euskarazko hitzak azaleratuz

Gaurko Hitza blogaren bosgarren urteurrena ospatzeko, gorputzeko edozein ataletan hitz bat idatzi eta Twitter bidez partekatzea proposatu du Maite Goñi sortzaileak.

 

AINHITZE RUIZ

Ezkerretik eskuinera, eta goitik behera: aireaneskuzabalamets,mususorgin orratza eta pa! / – /

 

Maite Goñi Mondragon Unibertsitateko eta Ordiziako Jakintza ikastolako irakasleak sortutako Gaurko Hitza blogak, 5 urte bete ditu gaur. Egunero euskarazko hitz bat aukeratzen du Goñik bere blogean ezartzeko. Hitzak ikusi, topatu, jaso, mailegatu eta ezagutarazten ditu egunero, eta dagoeneko 1.825 hitz inguru jarri ditu bost urte hauetan.

Gorputzaren edozein ataletan hitz bat idatzi eta argazkia Twitter bidez (#gaurkohitza5) bidaltzea proposatu du Goñik urteurrena ospatzeko. Hainbat Irakurlek bat egin dute Goñiren proposamenarekin, eta ehun hitzetik gora jaso ditu gorputzean idatziak:kliskatueskuzabalmaitatuikusezin,bizarra… Oso argazki originalak jaso ditu, gainera.

Goñik berak aukeratutako edo jendeak proposatutako hitz baten azalpenak eta erabilerak ematen ditu egunero. Horrez gain, hitz hori beste hizkuntzetan nola esaten den eta hitzaren sinonimoak ere ematen ditu, irudiekin lagunduta. «Duela hilabete batzuk, audioa ere sartzen hasi nintzen», azaldu du Goñik.

 

Asteburuetan gauza berriak egiten ditu blogean. Alde batetik euskal abesateratako hitzak jarri izan ditu blogean, eta gero abestia ere jarri izan du hutsuneekin, jolas moduan hutsune horiek betetzeko. Orain larunbatetan, urteurrenean bidalitako bideoak txertatzen ditu. Igandeetan, berriz, eguneko hitza bideoan grabatzen du, eta bideo hori plazaratzen du: «Beti gustatu izan zait asteburuetan zerbait berezia egitea».

 

Blogaren bidez, euskarazko hitzak sare sozialetan mugitzea lortzen ari da. Goñiren esanetan, komunitate bat sortzen da, eta hitzaren inguruan elkarrizketa bat izaten da. Zenbait jarraitzailek egunero zabaltzen dituzte hitzak leku batean eta bestean, eta pixkanaka hitz hori sare sozialetan zabalduz joaten da.

Euskaraz ikasten edo irakasten ari direnentzat ere baliagarria izan daiteke. Euskaltegietan ere erabiltzen baitute Goñiren bloga: «Helburua ez da euskaraz hitz egiten erakustea, hiztegia aberasteko eta dauden aldaerez kontziente izateko balio du gehiago. Hitz berriak ikasteko modu bat izan daiteke».

Etorkizunera begira bloga garatzen jarraitzea gustatuko litzaioke Goñiri: «Beste hizkuntzetan ere badaude horrelako gauzak, eta beti begira egoten naiz ea zerbait berezirik egiten ote duten».

 

FAMILIAK PISU HANDIA DU EUSKARAREN TRANSMISIOAN

egaña irudiaEta kitto! elkartean, azaroaren 19an, Andoni Egaña bertsolariak egingo duen hitzaldia dela eta, elkarrizketa egin diote elkartekoek. Elkarrizketa hura Eta Kittoren webgunean aurkitu daiteke esteka honetan: http://www.etakitto.com/berriak/elkarrizketak/andoni-egana-familiak-pisu-handia-du-euskararen-transmisioan.html . Halere, hurrengo lerroetan jasoko dira bertsolariak esandakoaren ideia esanguratsuenak.

Lehenik eta behin, hitzaldiaren hasieran entzuleek euskararen nondik norakoen inguruan dituzten iritsiak jasoko dituela azaltzen du. Horretarako, euskarak daraman bidea ona, txarra ala erdipurdikoa den uzte duten galdetuko die partehartzaileei. Bestalde, egoera hobetzeko nolako neurriak hartu egin diren hausnartzen du bertsolariak eta hauek eraginkorrak izateko gizartearen partehartzea beharrezkoa dela nabarmentzen du.

Idazlearen iritziz, euskararen egoera hobetzeko hizkuntzaren ezagutzaren eta erabileraren arteko aldea murriztu egin behar da. Izan ere, legeen bidez lortu diren aurrerapausuak nabarmenagoak dira jendearen ohituretan emandakoak baino.

Ondoren, familiak hizkuntzaren transmizioan duen garrantzia goraipatzen du. Gainera, azken hamarkadetan familiek izandako bilakaera hausnartzen du, egungo familiak oso heterogeneotzat deskribatuz. Horren adibide bezala ipintzen du familia askotan herri eta hizkuntza ezberdinetako gurasoak batzea. Beste alde batetik, familiako kideen artean beste garai batzuetan bezain beste ez hitzegiteak euskararen transmizioan duen eragina komentatzen du.

Egañak kritikatzen du egungo gizarteak eskolaren eskuetan nagusiki jartzen duela hizkuntzaren zein bizikidetzarako baloreen transmizioa. Lehen familian eta kaleetan jasotzen ziren hizkuntza eta balore horiek baina gaur, bertsolariaren iritziz, eskolaren eskuetan dago batez ere transmizio lan hori.

Gertuko etorkizunarekiko baikorra al den galdeturik, horretarako motiboak daudela adierazten du Egañak, batez ere, ezagutzaren esparruan. Horretaz gain, euskarak sormen artistikoan hartu duen indarra aipatzen du, eta musika, antzerki eta bertsolaritza arloetan hartu duen indarrak jattzen du horren erakusletzat.

Zenbat balio du Nobel Saria euskaraz irakurtzeak?

Azaroaren 15ean aurkeztu zuten Mo Yanen Hori da umorea, maisu! ipuin bilduma, iaz Nobel Saria jaso zuen idazle txinatarra lehenengo aldiz dugu euskaraz. Arrasateko AED Elkartearen Jokin Zaitegi bekari esker itzuli da Nobelduna 2002tik hona urtero egin den moduan. Baina aurten Nobel Truk egitasmoa martxan jarri du euskaltzaleen elkarteak beka finantzatzeko laguntza eske.

 

Orain arte Kutxa Fundazioak jarri izan du diru kopuru handiena, baina 2012ko abenduan Kutxak finantziazio hori bertan behera uztea erabaki zuen. Zenbatekoa urtero aldatu da, liburu motak zerikusia duelako, aurten, Mo Yanen ipuin bilduma itzultzeko, adibidez, 4.500 euroko saria zegoen aurreikusia itzultzaileentzat. 2011ko Nobel saridun Tomas Tranströmer itzultzeko 5.000 eta Orhan Pamuken Elurra itzultzeko 9.000 euroko saria.